อุทยานแห่งชาติ ธารเสด็จ-เกาะพะงัน อุทยานแห่งชาติธารเสด็จ -เกาะพะงัน เป็นอุทยานเตรียมการจัดตั้ง สังกัดส่วนอุทยานแห่งชาติทางทะเล สำนักอนุรักทรัพยากรธรรมชาติ กรมป่าไม้ พื้นที่อุทยานทั้งหมด 144,375 ไร่ เป็นพื้นที่ทางบก 30,625 ไร่ พื้นที่ทางทะเล 113,750 ไร่ พื้นที่ครอบคลุม ตำบลเกาะพะงัน ตำบลบานใต้ ตำบลเกาะเต่า อำเภอเกาะพะงัน และหมู่เกาะต่าง ๆ ในตำบลอ่างทองอำเภอเกาะสมุย เส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติน้ำตกแพง - จุดชมวิวโดมศิลา เป็นเส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติ ภายในเขตอุทยานแห่งชาติธารเสด็จ - เกาะพะงัน บริเวณที่ทำการอุทยานแห่งชาติ (น้ำตกแพง) เส้นทางโดยทั่วไป เป็นเส้นทางที่ตัดเลียบตัวน้ำตก ทางชันเล็กน้อย ตามสภาพน้ำตก ขึ้นไปทางทิศตะวันออก ผ่านป่าดิบชื้นซึ่งเป็นป่าที่มีความอุดมสมบูรณ์สูง ทั้งสภาพป่า และสัตว์ป่า และเป็นแหล่งต้นน้ำของน้ำตกแพง ระยะทางประมาณ 2.5 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางประมาณ 1 ชั่วโมง เตรียมเข้าป่า เมื่อคุณเดินมาถึงจุดเริ่มต้นของเส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติ เราขอแนะนำการเดินทางศึกษาธรรมชาติดังนี้ งดส่งเสียงดัง หากพบสิ่งที่น่าสนใจ อาจพูดคุยแลกเปลี่ยนกันได้บ้างเบาๆ และควรหลีกเลี่ยงการเหยียบใบไม้แห้ง หรือกิ่งไม้แห่ง เพราสัตว์ส่วนใหญ่ มีประสาทสัมผัสในการรับเสียงค่อนข้างดี ถ้าได้ยินเสียงผิดปกติพวกเขาจะเลือกหนีไปทันที่ก่อนที่เราจะได้เห็นตัว ช่างสังเกตุ พยามยามกวาดสายตาไปรอบตัวเสมอ โดยมองไล่ไปตั้งแต่บนพื้นดิน กอหญ้า พุ่มไม้ บนเรือนยอดของต้นไม้ ตลอดจนบนท้องฟ้า เพราะสัตว์และพืชแต่ละชนิดอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ต่างกัน คุณมีโอกาสที่จะพบสิ่งมีชีวิตที่สวยงายน่าประทับใจที่คนทั่วไปมักมองข้าม ขยันจดบันทึก ควรบันทึก หรือสเก็ตช์ภาพทุก ๆสิ่งที่คุณสนใจหรือสงสัย ธรรมชาติมักมีคำตอบอยู่ในตัวเสมอ คุณอาจกลับไปค้นคว้าเพิ่มเติมหรือสอบถามผู้รู้ได้ในภายหลัง ข้อมูลของคุณอาจเป็นประโยชน์ต่อการศึกษาของนักวิจัยมืออาชีพก็ได้ รู้จักหยุดพัก เมื่อคุณรู้สึกเหนื่อย ให้หยุดพักและสูดลมหายใจลึก ๆ อากาศในป่าบริสุทธิ์และปราศจากมลพิษ ช่วยให้คุณสดชื่น ระหว่างพักลองหลับตาฟังเสียงต่าง ๆ รอบตัว คุญจะเพลิดเพลินกับเสียงร้องของนก เสียงแมลง เสียงลมกรูใบไม้ ไม่เปลี่ยนแปลงธรรมชาติ ระหว่างเดินศึกษาธรรมชาติ โปรดช่วยกันรักษาความสะอาด ไม่ทิ้งเปลือกลูกอม หรือขวดพลาสติกลงบนพื้น ไม่เดินออกนอกเส้นทาง ไม่ทำลายสภาพธรรมชาติ โดยการเด็ด เก็บใบไม้ ทุกชนิด แม้แต่แมลงตัวเล็ก ๆ ก็ล้วนมีความสำคัญต่อระบบนิเวศทั้งสิ้น ขอให้สนุกกับธรรมชาติรอบตัว ธารา..แห่งความชุ่มชื้น ธารกล้วยไม้ หนึ่งในธารสายเล็ก ๆของสายน้ำตกแพง แพง ภาษาถิ่นหมายถึงเพิงหินเล็ก ๆที่ลดหลั่น อันแสดงถึงความชุ่มชื้นของผืนป่า น้ำจะหลากในฤดูฝนหลั่ง จะรินไหลในยามแล้งแต่ธาราสายนี้มิเคยแห้งขอดจนขาดน้ำ เท่า ๆ กับไม่เคยถล่มทลายจนเกินจำเป็น เพราะสภาพป่าอันอุดมสมบูรณ์เสมือนเขื่อนธรรมชาติอันถาวร ที่เอื้ออำนวยต่อ การใช้ประโยชน์ของชุมชนเบื้องล่างผืนป่า กล้วยไม้ดินที่ปรากฏคือ สิ่งยืนยันถึงความชุ่มชื้นแห่งพงไพร พึ่งพิงอิงอาศัย ต้นไม้ข้างหน้าถูกปกคลุมด้วยเฟิร์นตลอดลำต้น เป็นการพึ่งพิงระหว่างพืชและเกื้อกูลซึ่งกันและกัน นอกจากเฟิร์นเราจะพบกับพืชชนิดอื่น ๆ เช่น หัวร้อยรู เถาวัลย์และชายผ้าสีดา ที่แสดงถึงความชุ่มชื้นของผืนป่า .พงัน คือบาดแผลแห่งพงไพร บริเวณนี้เป็นแนวเชื่อมต่อของป่าสองชนิด คือป่าที่ผ่านร่องรอยแผ้วถางแล้วกลับฟื้นคืนตัวในระดับหนึ่งที่เรียกกันว่า ป่าแก่ คือผืนป่าดิบชื้นอันคงความบริสุทธ์อยู่ ซึ่งจะพบการเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจนระหว่างพันธุ์ไม้และสภาพป่า เป็นร่องรอยบาดแผลแห่งพงไพร เป็นความผิดพลาดและบทเรียน ที่จะไม่เกิดขึ้นอีกในผืนป่าพงัน นับแต่นี้ไป . ป่าพงัน .ป่าดิบ ชื้น จุดนี้เมื่อมองไปรอบ ๆ ตัวจะพบพันธุ์ไม้หลายชนิดขึ้นอยู่หนาแน่น พื้นล่างจะปกคลุมด้วยไม้ประเภท เถาวัลย์ ระกำ หลาวชะโอน และไม้ใหญ่ในป่าพงันคือไม้ตระกูลยาง ตะเคียนที่นี่ คือป่าดิบชื้น (Rain Forest) เมืองใต้ ยางนา..ยักษ์ใหญ่ในป่าเขตร้อน ไม้ที่เห็นข้างหน้าคือต้นยางนา (Dipterocarpus Alatus) ยางนาเป็นพันธุ์ไม้แห่งป่าป่าดงดิบ ลำต้นที่สูงชะลูดขาวเด่นออกมาจากเรือนยอดหนาทึบของไม้เบื้องล่าง ไม้ยางเป็นไม้ที่ให้ปริมาตรเนื้อไม้มาก และต้นที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทยก็อยู่บนเกาะพะงันนี่เอง ยางนาจะถูกเจาะเอาน้ำมันเพื่อไปทำน้ำมันชันใช้ในการต่อเรือ หากถูกเจาะใช้มากเกินไปต้นจะโทรมลงและตายไปในที่สุด สูงสุดสู่สามัญ .คืนสู่พื้นดิน ตอไม้และขอนไม้เบื้องหน้าอาจมองไร้ชีวิตชีวา แต่เต็มไปด้วยคุณค่า ที่ช่วยให้ระบบนิเวศยังคงดำเนินต่อไปได้ ตอไม้เป็นแหล่งอาศัยของเห็ด รา ที่ช่วยย่อยสลายเนื้อไม้ให้เป็นปุ๋ยชั้นดีแก่ดิน เป็นการนำแร่ธาตุ สารอาหารกลับสู่ห่วงโซ่อาหารของป่า รวมทั้งเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์จำพวกแมลงต่าง ๆ พงไพรกลางเลกว้าง เกาะพะงัน หนึ่งในเกาะใหญ่กลางอ่าวไทย หนึ่งในเกาะที่มีความอุดมสมบูรณ์ของป่าไม้ ที่โอบอุ้มคุ้มครองชุมชนเบื้องหน้า และรักษาผืนทะเลให้ปลอดมลพิษ ซึ่งป่าไม้ สายน้ำ ผู้คน ท้องทะเล ปะการัง และหมู่เกาะใหญ่น้อย คือระบบนิเวศทั้งระบบที่ดูแลซึ่งกันและกัน ขาดสิ่งหนึ่งสิ่งอื่นย่อมสูญหายการรักษาป่าคือการรักษาโลกทั้งโลก เพื่อลูกเพื่อหลาน เส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติ น้ำตกแพง - โดมศิลา